Sainte-Chapelle

Nome: Sainte-Chapelle.
Autor: Pierre de Montreuil.
Cronoloxía: 1242-1248.
Uso: Capela.
Estilo: Gótico.
Localización: París.

A Sainte-Chapelle é unha capela palatina e á vez foi erixida como un relicario, para gardar a coroa de espiñas. Estructuralmente está dividida en dous niveis, o inferior destinado aos cortesáns e un nivel superior, para uso da realeza.

A capela inferior está adicada á Virxe, amplo espazo con aspecto de cripta que contrasta pola súa robustez, coa superior culme da elegancia e lixeireza do gótico radiante. Utiliza arco apuntado, bóveda de crucería o que fai que se distribuan as cargas creando un espazo desmaterializado, no que os muros son prácticamente de cristal, medindo máis de 15 metros de altura por 5 metros de anchura, todo cuberto por grandes cristaleiras.

A capela está situada xunto á catedral de Notre Dame, contrastando se cabe máis pola súa lixeireza en comparación coa severidade da catedral.

As vidrieiras, desenvolven un amplo programa iconográfico da historia da cristiandade, empezando polo antigo testamento e terminando co Apocalipse, representado no gran rosetón.

Santa María del Mar

 Santa María del Mar, en Barcelona es la única iglesia de estilo gótico catalán puro. Su cronología de 1329 a 1384 nos traslada al período gótico, en concreto al período gótico mediterráneo del siglo XIV. Esta fábrica fue dirigida por Berenguer de Montagut y era el templo de los armadores y mercaderes de Barcelona.

La planta de salón o iglesia de salón es de tres naves casi de la misma altura, con gruesas y altísimas columnas. La iglesia de salón (hallenkirche) es un tipo de construcción caracterizada porque su planta es rectangular y las naves de la obra tienen la misma altura. Este tipo de iglesia fue desarrollada durante el gótico europeo en Alemania. En España se introdujo a partir del siglo XIV con gran difusión en las zonas mediterráneas de Levante, Cataluña y Baleares. 

Posee una nave central más amplia que sus laterales y numerosas capillas entre los contrafuertes que le otorgan un aspecto diáfano. La cabecera posee una girola con corona de capillas poligonales.

El alzado está realizado en sillares con arcos alancetados, muy agudos, y claristorio escasamente calado. Se apoya en el muro, los contrafuertes se encuentran entre las capillas y tiene esbeltos pilares poligonales donde no aparecen baquetones desde su capitel. Destacamos la importancia de su escasa diferencia de altura entre las naves laterales y la central más ancha.

La cubierta está integramente resuelta con bóvedas de crucería barlongas; sencilla de planta rectangular alargada, de gran vuelo las centrales.

La girola con corona de capillas poligonales se adapta al espacio trapezoidal mientras que en la capilla de la cabecera es radial.

La decoración es muy escasa, apenas percibimos obstáculos visuales frente a lo decorativo.

Todas estas características vistas en Santa María del Mar son comunes dentro de la corriente del gótico más meridional desarrollado en Italia, Santa María Novella o Santa María dei Fiore, en el sur de Francia, Jacobinos de Toulouse o la Catedral de Albi, y en la Corona de Aragón, Catedrales de Barcelona, Valencia o Gerona e iglesias como Santa María del Pi o la Seo Zaragozana. Se aprecian claras diferencias con el gótico desarrollado en el norte de Europa, en su escasa altura y búsqueda de lo diáfano, en sus muros que no es necesario rasgarlos como era habitual en el gótico francés como Amiens o León, debido al clima, y para conseguir un grado de luminosidad semejante, que identifica a Dios con la luz, según el neoplatonismo y a la propia catedral como una nueva Jerusalén Celeste. Al no necesitar tantos vanos todo el sistema de sujeción de arbotantes y pináculos del gótico clásico son innecesarios.

La portada nos muestra a un Cristo sedente enseñando las llagas rodeado por la Virgen María y por San Juan Bautista en el tímpano, arco apuntado abocinado con sendas esculturas sobre peana de San Pedro y San Pablo en los laterales. Destacar el rosetón de estilo gótico flamígero del siglo XV.

Gárgolas de los contrafuertes 

• Todas las fotografías son de Fran Canoura

O xardín das delicias

TÍTULO: O xardín das delicias
AUTOR: O Bosco (Hieronymus van Aeken)
CRONOLOXÍA: 1510-1515
ESTILO: gótico flamenco
TÉCNICA: óleo
LOCALIZACIÓN: Museo del Prado, Madrid















elementos plásticos

Á esquerda do tríptico, o paraíso está representado con tons verdes e amarelos, que nos denotan pureza e renovación; no centro prevalece a cor e a luz do paraíso; no lateral dereito ou inferno prevelecen os tons oscuros como o negro e o vermello máis acordes co tema tratado e no tríptico cerrado están as tonalidades grises e apagadas revelando un mundo todavía con pouca vida no seus inicios.

composición

No exterior, co tríptico pechado, observamos ao mundo no seu terceiro día da súa creación dentro dunha esfera de cristal.

No interior, a táboa da esquerda representa a creación de Eva observada por Adán. Ao fondo pódese ver a fonte da vida rodeada de animais fantásticos e árbores exóticas. A táboa da dereita está adicada ao inferno.  O negro e o vermello dominan agora a paisaxe. Aquí o Bosco mestura os papeis e incluso os cambia, como podemos observar na escena do coello que leva unha víctima humana pendurada dunha lanza. Tamén introduce aquí as proporcións grandes de obxectos cotiás covertidos incluso en instrumentos de tortura reflexando o caos existente no inferno donde as relacións entre os seres vivos se invertiron.



creación de Eva



o inferno











A táboa central é un extenso xardín cheo de animais, de homes e mulleres espidos en escenas case sempre lascivas. No centro un grupo de xinetes xira arredor dun estanque central na que se bañan algunhas mulleres; con esta escena O Bosco intentaba plasmar a orixe das actividades dominadas pola tentación da carne.

Nesta táboa, a que é propiamente o xardín das delicias, representa o pecado mortal da luxuria. Nas laterais, escenifica a orixe do pecado e o seu castigo. Reprodúcese a lascivia de forma explícita como por exemplo na parella que está nunha esfera transparente, pero tamén se alude á sexualidade dunha forma metafórica como por exemplo nos moitos froitos que sosteñen as persoaxes ou amantes.

Matrimonio Arnolfini

TÍTULO: Matrimonio Arnolfini
AUTOR: Jan Van Eyck
CRONOLOXÍA: 1434
ESTILO: gótico flamenco
TÉCNICA: óleo
LOCALIZACIÓN: National Gallery, Londres


Esponsais entre Giovanni Arnolfini, rico mercader italiano en Flandes, e a súa prometida, Giovanna Cenami. A escea desenvólvese na súa cámara nupcial.

Tres cores destacan na composición cromática do cadro: verde intensa reflexado no vestido da noiva, o marrón da túnica que luce Giovanni Arnolfini, e o vermello que cubre o mobiliario da estancia. A luz provén dunha fiestra que está situada á esquerda detrás das personaxes, provocando unha atmosfera especial iluminando de cheo á noiva e creando tamén unha zona de penumbra arredor do noivo.

Van Eyck cambiou a forma tradicional de pintar, substituíndo o tradicional ovo como base, polo aceite que secaba de forma máis lenta e permitía os famosos repintes, conseguindo ese realismo característico da escola flamenca a base de ir engadindo pequenos detalles.

A composición do espacio está conseguida a partir da confluencia na parede do fondo das paredes laterais. Tamén no fondo conflúen as liñas de fuga que están representadas polas vigas do teito e as táboas do chan, conformando o desexado efecto tridimensional. A tridimensionalidade está reforzada polo espello na parede, recurso empregado posteriormente por outros grandes mestres da pintura como Velázquez. No espello están reflexados dúas personaxes que se encontran en fronte aos protagonistas. Por encima do espello podemos observar unha inscripción que dice: Johannes de Eyck fuit hic, 1434, Johannes van Eyck estivo aquí. No teito está unha lámpada que se encarga de centrar a composición. O esposo colle coa súa man esquerda a man da muller, e coa dereita fai un xesto de aprobación ou aceptación. A muller baixando a cabeza sinala a súa modestia.

O cadro no seu conxunto nos está a falar dunha escena relixiosa, aínda que en un principio poderíamos pensar que se trata dunha escena costumbrista, pois nos representa a celebración do sacramento do matrimonio que no século XV non necesitaba da participación dun sacerdote, poi bastaba con dúas testemuñas. A obra está toda ela cargada dun gran simbolismo; a lámpada que pendura do teito simboliza a Xesucristo que todo o ve e santifica, e nos remite á unidade do matrimonio. Os zocos no chan aluden a que os esposos están descalzos e simboliza o sagrado do acto, o can representa a fidelidade dentro do matrimonio, a borla que cae da cabeceira da cama e o ventre avultado da muller simbolizan a fertilidade; as froitas situadas na ventá aluden á inocencia orixinal.

Lamento sobre Cristo morto

TÍTULO: lamento sobre Cristo morto
AUTOR: Giotto di Bondone
CRONOLOXÍA: 1303-1305
TÉCNICA: fresco
LOCALIZACIÓN: Capela dos Scrovegni, Padua (Italia)

Giotto di Bondone (1267-1337), máis coñecido por Giotto, tivo por mestre a Cimabue, e xa no ano 1300 era un artista de gran fama. Pintor e arquitecto, a súa influencia extendeuse por toda Italia e por Europa. O ciclo das Historias de María e as Historias de Cristo que representou na gótica capela de Scrovegni, é unha das principais obras mestras da arte medieval.

Lamento sobre Cristo morto (Il Compianto su Cristo morto) forma parte deste ciclo. A figura de Cristo morto encóntrase espida tendida no solo. Xunto a él, unhas mulleres cuidan o cadáver; máis alá os seus discípulos súmanse ao lamento, e no ceo os anxos participan no duelo. O fondo da escea está composto por rocas, a árbore e o ceo oscuro por un azul intenso.

Na formidable síntese de Giotto, nada ten función de ornamento gráfico, senon que posibilita a definición de volumes, o peso da verticalidade e a medida dos xestos. Cada figura ten a súa propia posición e expresan xestos individuais de atención ou desolación ante o falecido. O grupo que está aislado do mundo, fórmase con volumes tratados con amplos planos que emerxen da luz, cerrando o conxunto arredor do cadáver as dúas figuras de espaldas en primeiro plano.

Giotto calcula o espacio a través da posición das figuras, en primeiro plano os dous corpos agachados, máis alá de Cristo encóntranse as figuras da Virxe María e María Magdalena. As personaxes inclinadas hacia adiante de celeste e rosa dirixen a súa atención hacia as figuras principais. Dúas parellas de pe, á dereita e á esquerda, pechan o grupo.

É de destacar o detalle da Nai coa Santa Face, donde se condensa todo o patetismo da composición. A fría rixidez da morte contrasta coa vitalidade do rostro e a delicadeza das mans da Virxe. Todas as miradas converxen hacia a escea principal, incluso a roca segue a mesma dirección que a línea das miradas.

Na liña do estilo italogótico, do que foi un dos principais precursores, Giotto utiliza cores sumamente matizadas.

Anunciación e Visitación de Reims

NOME: Anunciación e Visitación de Reims
AUTOR: anónimo
CRONOLOXÍA: 1230-1260
ESTILO: arte gótico
ETAPA: escultura gótica de transición francesa

Os grupos escultóricos da Anunciación e A Visitación da xamba dereita da fachada occidental da catedral de Reims son a culminación iniciada nas grandes portadas das catedrais. As figuras ilustran o tránsito dunhas formas todavía influenciadas polo románico -a Anunciación- a outras formas influencidas polo naturalismo gótico -a Visitación-. As estatuas se liberan da súa condición de soporte arquitectónico e prácticamente están exentas.

A Anunciación está composta pola Virxe e un anxo que está a sorrir de rostro cheo de dulzura e ledicia, enmarcado polo pelo rizado, insinuando o movemento a partir dunha xesticulación dos brazos, sobresae o canon esbelto do corpo e o lixeiro contrapposto. Xunto a él, María exhibe un estilo máis severo e carece de expresión e as súas vestiduras modeladas superficialmente e con pregamentos rectos e angulosos fan destacar a súa verticalidade.

En contraposición o grupo da Visitación, o encontro de María e Isabel embarazadas, reflexa un gran dinamismo interno e nos remite á antigüidade, a súa factura revela o estilo de outro mestre fortemente influenciado pola estatuaria clásica. Ámbas figuras posúen a postura clásica do contrapposto; as cabezas se inclinan e xesticulan coas mans; os rostros expresivos e claramente diferenciados, a Virxe representada coma unha xove doncela, e a súa prima Isabel, máis madura e digna; as vestimentas modeladas e con pregamentos que envolven os corpos que se adiviñan por debaixo da roupa. Ámbas figuras comparten o espacio e interactúan entre si.
En canto á temática, á esquerda, o anxo anuncia a María que vai a concebir ao Fillo de Deus. Á dereita, poucos meses despois de recibir o anuncio de que sería nai, María, preñada de Xesús, viaxa hasta Xudea para visitar á súa prima Santa Isabel, que tamén está á espera dun fillo, a pesares da sáu presunta esterilidade e idade avanzada.

 

Pórtico Real de Chartres

NOME: pórtico Real da catedral de Chartres
AUTOR: anónimo
CRONOLOXÍA: mediados século XII
ESTILO: arte gótico
ETAPA: escultura gótica de transición francesa

O pórtico Real construíse na década de 1140 para a anterior catedral románica. As xambas están decoradas por altas figuras de reis e personaxes do Antigo Testamento, posiblemente antepasados de Cristo, as figuras son básicamente simbólicas. As estatuas mostran unha expresión serea, alonxada da severidade do románico.

As figuras reais teñen unha estatura menor pero casi igual cas bíblicas simbolizando o parentesco entre realeza e divinidade.

Os frisos da esquerda amosan esceas da vida da Virxe na súa xuventude con San Xoaquín e Santa Ana. Os frisos da dereita relatan esceas da vida de Cristo, co Bautista e a presentación do templo.

O tímpano está decorado co Xuízo Final co Pantocrátor enmarcado na mandorla e rodeado polos símbolos dos evanxelistas. O pórtico esquerdo está adicado á ascensión de Cristo. O pórtico dereito mostra a pureza de María e a súa dignidade como nai de Cristo.



estatuas columnas



estatuas columnas



             

Catedral de León

Fotos Wikipedia

NOME: Catedral de León

ARQUITECTO: Mestre Enrique, Juan Pérez
CRONOLOXÍA: 1255-1300
LOCALIZACIÓN: León
ESTILO: gótico castelán


exterior

A fachada occidental está claramente inspirada en Chartres, ten dúas torres cadradas rematadas por pináculos e separadas do corpo principal e unidas por arcobotantes. Destaca a triple portada con arcos apuntados e abocinados con un espléndido programa escultórico, triple portada oxival, un triforio e cerra o conxunto un xigantesco rosetón e un gablete flanqueado por dous pináculos.
Os muros laterias están cortados por contrafortes e arcobotantes con pináculos, que recollen o peso da bóveda da nave central e permiten abrir numerosos ventanais nos espacios intermedios.

planta e interior

A planta está inspirada en Reims, pero un pouco máis reducida. Unha planta basilical cruciforme de tres naves. Isto provoca que estemos a falar dunha "macrocefalia", cabeza demasiado grande, que fai que o templo perda en profundidade e perspectiva.

Consta de tres naves, a central máis alta que as laterais, cabeceira formada por un gran transepto de tres naves e ábsida con deambulatorio e cinco capelas radiais de forma trapezoidal.

As bóvedas son de crucería e posue finas columnas ata o chan.

Especial atractivo ofrece a Catedral de León no sistema de ventanais utilizado creando unha luminosidade única tamizada por as súas impresionantes vidrieiras. 230 ventanais apuntados que xunto aos rosetóns, suman máis de 1200m cadrados de vidrieiras policromadas.

O alzado leonés responde á utilización plenamente gótica de arcadas, triforio e claristorio.

Catedral de Reims

Foto Wikipedia

NOME: Catedral de Reims

CRONOLOXÍA: 1211-1275
LOCALIZACIÓN: Reims
ESTILO: gótico
AUTOR: descoñecido

A Catedral de Reims continuación do esquema xeral seguido en Chartres, está considerada como a culminación do período gótico clásico francés.

Posúe unha espléndida decoración escultórica exterior ao que hai que engadirlle unha innovadora tracería calada, característica do gótico tardío.

exterior

A fachada occidental está dividida en varios corpos. O corpo inferior está composto por tres portas, que se corresponden coas naves interiores, ornamentadas con arquivoltas con esculturas e abertas en vans con vidrieiras e tracería gótica, sobresaíndo o gran rosetón central. O pórtico maior está dedicado á Virxe María.  Destacan os grupos das xambas, donde se encontra o tema da Anunciación. Apréciase a busqueda dunha nova expresividade donde as personaxes parecen querer falar entre elas, con xestos e expresións individualizadas. O anxo do sorriso, o Arcanxo Gabriel no tema, convírtese no paradigma desta nova escultura gótica. No segundo corpo un gran rosetón enmarcado por un arco apuntado, atravesado no centro por a punta do gablete. Flanqueado por arcos apuntados xeminados decorados con tracería gótica e rematados por gabletes. No terceiro corpo nos encontramos a famosa galería dos reis, con esculturas baixo doseletes de arcos apuntados rematados por gabletes. Rematan o conxunto unhas imponentes torres, con torrecillas no ángulos e decoradas con tracería.

As fachadas do transepto están tamén decoradas con esculturas. A do norte contén as esculturas dos Bispos de Reims, a representación do xuízo final e unha figura de Xesús (le Beau Dieu), mentres que no lado meridional ten un bonito rosetón cos profetas e os apóstolos.

interior

A fábrica destaca pola unidade do seu estilo, a pesar da prontitude da súa construcción, a penas durou dous séculos.

A altura da nave maior é de 38 m (Amiens e Beauvais son máis altas).

En planta posúe unha nave central e dúas laterais, ábsida con deambulatorio e cinco capelas radiais. Triforio e amplo claristorio conservando vidrieras que van desde o século XIII ata o século XX; Marc Chagall diseñou a vidrieira no ano 1974 da ábsida.